chat

De schoonheid der imperfectie

Gepubliceerd op 19 december 2017
De schoonheid der imperfectie

Zes meiden. Acht brokken steen. Het resultaat? Kunstwerken vol liefde, verdriet en hoop. Afgelopen zomer hebben de meiden  van Fier, slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties, een workshop beeldhouwen gevolgd bij kunstenares Herma Bovenkerk uit Koudum. De beelden zijn te bewonderen in het Provinciehuis Friesland. Herma hield tijdens de opening van de expositie een toespraak over het beeldhouwproces. 'In het beeldhouwcentrum maak je niet wat je kunt, maar wat je wilt.'

'‘De schoonheid der imperfectie', een prachtige titel voor deze expositie. En mooi dat de beelden in het Provinciehuis van Friesland mogen staan. Beeldhouwen is een vormentaal met een technische- en een inhoudelijke kant. Vandaag ga ik het over de inhoudelijke kant hebben. Hoe je de regie neemt in het maken van keuzes, want in het maken van beeldhouwwerk neem je tientallen beslissingen per dag. In onze beelden worden we zichtbaar en tastbaar. Door het beeldhouwproces word je je bewust van wat je aan het doen bent. Steen als materiaal is dwingend. Gebroken is gebroken. Het dwingt je tot een volgende keuze, want je kan niet meer terug. In het beeldhouwcentrum maak je niet wat je kunt, maar wat je wilt. Ook bij het kiezen van een grote of kleine steen, de keuze is aan jou. 

De meiden van Fier kwamen het atelier binnen, kozen stenen en gingen direct bezig met hakken.
 
Ze wil een hart uit het steen hakken, waarvan een kant beschadigd is. Twee dagen werkt ze onafgebroken aan haar hart. Dan gaan we naar de andere kant van de steen. Ze hakt een paar slagen en zegt dan dat het beeld klaar is. Ik hoor weerstand in haar stem. "Vind je het goed als we er even naar gaan kijken?" vraag ik. We gaan erbij zitten en kijken samen naar de steen. "Wat maakt dat je vind dat het beeld klaar is?’’ "Nou ja, het ruige, het ruwe van de steen vind ik wel mooi." Daar heeft ze een punt. "Mag ik vragen wie er belangrijker is, jij of de steen?" Ze antwoord met "Ik natuurlijk!" "Waarom geef je de steen dan zoveel ruimte, want als je verder gaat hakken, wordt het jouw ruwheid en jouw beeld." Ze gaat verder... 
 
Het moet een grote golf worden. De kwetsbare steen wordt hol uitgehakt. Het wordt haar krachtige golf. Een golf die naar je toe rolt. Ze is eerder klaar en besluit om in het kunstcafé te zitten. Ze voelt zich thuis.
 
Ze maakt een meisjesfiguur, met grote borsten en een beschermende armbeweging. "Ga eens op afstand naar je beeld kijken," zeg ik haar. Ik vraag haar wat de meeste aandacht trekt in haar beeld. "De borsten," zegt ze. Ik leg haar uit wat een hoofdaccent is. "Wil je dat?" Haar antwoord is nee. "Dan zou je ze kleiner kunnen maken, waardoor ze minder aandacht krijgen." Ze gaat het niet doen. Wel zoekt ze verbinding tussen de beschermende vorm en het lichaam. Langzaam lukt het haar om de vormen niet te laten concurreren waardoor er verbinding ontstaat. Tijdens de beeldbeschouwing vertelt ze dat ze zelf geen liefde en bescherming heeft gehad. "Maar als ik het kan maken, kan ik het ook geven," zegt ze 
 
Ze heeft een grote, hoekige steen gekozen. Prachtig van kleur. De steen is zwaar, net als zij zelf. Toch is ze er elke dag en werkt ze door. Ze moet het van ver halen. Als de vorm gepolijst is, legt ze haar gezicht er tegen aan en kijkt ze tevreden. Erg ontroerend. Tijdens de beeldbeschouwing zegt ze: "Dat ben ik. Niet in beweging te krijgen."
 
Ze is volledig geconcentreerd op haar steen en staat met haar rug naar de andere meiden toe. Gesloten.  De vierde dag staat ze opeens aan de andere kant van het atelier, tussen de andere meiden, de geslotenheid is er even niet.  
 
Ze komt van ver, niet van hier. Tijdens het beeldhouwen loopt ze regelmatig even naar buiten. Ze heeft het moeilijk. Ze wil een brug maken dat symbool staat voor verbinding. Een stevige, krachtige brug. Soms dreigt de brug om te vallen. Twee dagen lang is ze er niet. De andere meiden praten met haar en dat helpt. De volgende morgen is ze er weer. 
 
Als we de keuze maken om met natuurlijke materialen te werken, is het risico dat een steen breekt. Dat komt niet altijd door de manier van hakken, maar gewoon omdat het een rotte steen is. Die bestaan namelijk ook.  Ze pakt een hamer en beitel en begint te hakken. Het lijkt alsof ze dit al jaren doet; een beeldhouwster in de dop. De steen brak, tot wel vier keer toe, om wanhopig van te worden. We besluiten om te stoppen. Ze koos een andere steen. "Wat gaan we met al die losse stukken doen?" vroeg ze me. ‘’Die zijn van jou.’’ Ze vraagt me of we er nog iets mee kunnen doen. Ik vraag haar wat ze er mee wil doen. Direct begint ze met het maken van een compositie, ik hield de kapotte stenen voor haar vast. "Weetje, Fier heeft mij geleerd om mijn perfectie los te laten," zegt ze. ‘’Hoor je wat je zegt?’’ vraag ik haar. "Fier heeft je geleerd om je perfectie los te laten en nu wil je de imperfectie zichtbaar en tastbaar maken en neerzetten op een sokkel." Wat een mooie bevestiging van loslaten. En wij? Wij mogen er naar kijken.'

Heb jij de expositie 'De schoonheid der imperfectie' al bezocht? De expositie is te bewonderen tot 2 januari in het Provinciehuis te Leeuwarden, op werkdagen tussen 8:30 en 17:00. Bezoekadres: Tweebaksmarkt 52, 8911 KZ in Leeuwarden.

Gerelateerde artikelen