chat

Opsluiten is geen optie

Gepubliceerd op 6 september 2022
Opsluiten is geen optie

Van opsluiten is nog nooit iemand beter geworden. Toch gebeurt het in de jeugdzorg op sommige plekken nog steeds. Stichting Het Vergeten Kind zegt hierover: ‘Het gaat om kinderen die zichzelf beschadigen, het leven niet meer zien zitten, vastzitten in mensenhandel of kinderprostitutie en/of drank en drugs gebruiken. Ze worden in de gesloten jeugdzorg geplaatst met een machtiging van de kinderrechter om hen tegen zichzelf of hun omgeving te beschermen.’
 

Zwaar getraumatiseerde kinderen die voor maanden en zelfs jaren achter slot en grendel gaan, jongeren die soms dagen, nachten, weken in de isoleercel doorbrengen, bang en alleen. Onschuldig opgesloten. Zo af en toe poppen de verhalen hierover op in het nieuws, over hoe beschadigend deze opsluiting werkt, hoe die een nieuw trauma op de al aanwezige trauma’s stapelt. Uit ervaring weten we: deze kinderen en jongeren komen er slechter uit dan ze erin gingen. Jason – bekend van de gelijknamige documentaire - is een bekend voorvechter van het stoppen van de gesloten jeugdzorg. Zelf zat hij tussen zijn zestiende en achttiende in gesloten instellingen en zegt hierover: ‘De gesloten jeugdzorg heeft mijn wereldbeeld verwoest’.

Ook bij Fier zien we kinderen die eerder gesloten zaten voorbijkomen. Zo leerden we vorig jaar Romy kennen, een minderjarig meisje dat van instelling naar instelling werd overgeplaatst. In zes jaar tijd woonde ze op tien verschillende plekken, grotendeels in gesloten instellingen. ‘Steeds maar weer werd mijn gesloten plaatsing door de rechter verlengd’, zegt ze hierover. ‘Zonder dat er naar mij werd geluisterd. Niemand vroeg me waarom ik de dingen deed die ik deed. Dat ik werd gestraft, voelde iedere keer als falen. Wéér iets wat ik niet goed had gedaan. En ondertussen ging het steeds slechter met me. Ik kon niet naar de toekomst kijken, want wat heeft het voor zin als je toch geen kant op kunt? Je kunt er toch niet doen wat je gelukkig maakt. Ik werd depressief, sneed mezelf en zag het leven niet meer zitten. Soms wilde ik er gewoon niet meer zijn.’
 
Fier pleit al jaren voor het streven naar nul gesloten plaatsingen. In 2005 formuleerden we de ambitie om een vergelijkbaar niveau van veiligheid en bescherming te bieden als de gesloten jeugdzorg, maar dan in een open kindvriendelijke setting. Hier hebben we de afgelopen 17,5 jaar hard aan gewerkt en inmiddels hebben we een prachtig alternatief ontwikkeld voor de gesloten jeugdzorg, dat is gebaseerd op het idee van ‘relationele beveiliging’. De basis is een kleinschalige groep waar we een liefdevol en warm klimaat neerzetten en inzetten op normaliseren; het normale leven leven. Dus: op tijd naar bed, naar school, gezond eten, sporten, vriendschappen aangaan, herstellen van de relatie met ouders, et cetera. Maar dat is niet genoeg. We hebben topintegrale zorg-onderwijs-participatie-programma’s ontwikkeld, omdat we niet alleen aan problemen werken met jongeren, maar ook aan hun toekomst. En we zien dat het werkt.
 
We zijn daarom blij met de drastische keuze die staatssecretaris Maarten van Ooijen van Volksgezondheid, Welzijn en Sport maakt voor een humanere en kindvriendelijke (gesloten) jeugdhulp. In een brief aan hem hebben we aangegeven graag met hem mee te denken en onze kennis en expertise te delen. Nu wordt vooral de gesloten jeugdzorg betrokken bij de uitwerking van de plannen, terwijl zij op dit terrein weinig of nog geheel geen ervaring hebben. Het zou jammer zijn als zij hetzelfde proces van ‘vallen en opstaan’ doorlopen, terwijl er al zoveel kennis beschikbaar is.
 
‘Sinds ik hier ben, heb ik het gevoel dat ik stapjes vooruit maak’, vertelt Romy over haar tijd bij Fier. ‘Ik heb eindelijk het gevoel dat ik er mag zijn. Hier mag ik vallen en opstaan, zonder dat ik gestraft en opgesloten word. De wereld gaat weer een beetje voor me open; ik kan opnieuw beginnen. Voor het eerst in mijn leven heb ik het gevoel dat ik ergens voor wil knokken.’
 
En wij knokken met Romy mee.
 
 
Linda Terpstra is voorzitter van de raad van bestuur van Fier; landelijk expertise- en behandelcentrum bij geweld in afhankelijkheidsrelaties. Iedere maand schrijft ze een column voor het Friesch Dagblad.

Gerelateerde artikelen

Meneer Rutte en collega's, u bent aan zet!

Meneer Rutte en collega's, u bent aan zet!

De kranten staan er vol mee: de nijpende personeelstekorten in de zorg, het onderwijs en andere maatschappelijke sectoren. Hoe lossen we dit probleem op? Dat is een belangrijk vraagstuk voor de komend...

Lees meer

Bloeiend voorbeeld

Bloeiend voorbeeld

De prachtige bloemen, de blauwe lucht, het markante gebouw dat prominent aanwezig is… Deze foto zegt alles waar Fier voor staat. Bloei, schoonheid, een mooi vooruitzicht. En ja, laat het duidel...

Lees meer

Orange the World

Orange the World

Orange the World. Oftewel: maak de wereld oranje. Deze weken zult u zien dat dit gebeurt. Om u heen zult u belangrijke en iconische gebouwen in oranje licht gehuld zien, zoals het gemeentehuis, het Ab...

Lees meer

Zorgen over de jeugdzorg

Zorgen over de jeugdzorg

Op 29 oktober meldde het Noordhollands Dagblad dat de Noord-Hollandse jeugdzorginstelling Parlan naar de rechter stapt om te voorkomen dat de gesloten jeugdzorg naar een instelling van ver buiten de r...

Lees meer

Suïcides in de jeugdhulp

Suïcides in de jeugdhulp

De laatste tijd is er landelijk veel aandacht voor jeugdhulp en het stijgende aantal suïcides in instellingen, die vaak het gevolg zijn van een traumatisch verleden van misbruik, verwaarlozing en...

Lees meer