chat

Safer Internet Day: Sexting en de gevolgen

Gepubliceerd op 7 februari 2017
Safer Internet Day: Sexting en de gevolgen

Vandaag is het Safer Internet Day. Op deze dag wordt wereldwijd aandacht gevraagd voor veilig en verantwoord gebruik van online technologieën en mobiele telefoons met name onder kinderen en jongeren. Claudia en Stephanie vertellen waarom ze in de opvang van Fier zitten en er behandeling krijgen. Het antwoord: sexting en de gevolgen ervan.

‘Ik had afgesproken met een jongen toen ik dertien was’, vertelt Claudia. ‘We hadden seks. Een tijdje daarna kreeg ik via iemand anders een filmpje toegestuurd waarop alles te zien was. Het filmpje was door de jongen met wie ik seks had gehad via Twitter verspreid. Shit, dacht ik, wat moet ik doen?’

Dan Stephanie. Zij stuurde naaktfoto’s van zichzelf via Messenger naar een jongen met wie ze al een tijdje contact had. Wat ze niet wist, was dat er in werkelijkheid een wraakzuchtig meisje achter dit profiel zat die de foto’s verspreidde via Twitter. Stephanie: ‘Mijn Twitternaam werd erbij vermeld, dus iedereen wist dat ik het was – ook al stond mijn gezicht er niet op. Ze noemden me hoer en slet. En iedereen retweette het bericht.’ Maar dat was nog niet alles. Stephanie werd opnieuw slachtoffer van sexting toen ze met een groepje jongens mee naar huis ging. Ze namen haar mee naar een woning en dwongen haar seks met ze te hebben. Met alle drie. ‘Later begonnen ze te dreigen’, zegt Stephanie. ‘Ze vertelden me dat ze alles hadden gefilmd en dat ze het naar mijn ouders zouden sturen als ik niet nogmaals met ze zou afspreken. Ik ben nog twee keer met ze meegegaan en opnieuw moest ik seks met ze hebben.’

Prooi

Inderdaad. Sexting. Dat kan nogal wat gevolgen hebben. Want eenmaal met je blote lichaam op foto of video, ben je een prooi en een onderwerp van spot voor iedereen die kwaad wil. Volgens Johannes Dijkstra, hulpverlener bij Fier , zijn jongeren die naaktfilmpjes en foto’s van zichzelf maken grotendeels op zoek naar aandacht, bevestiging. Bovendien: iets wat niet mag, is leuk. ‘Het is net als met alcohol’, zegt Dijkstra, ‘dat kan ook uit de hand lopen. Maar in dat geval pompen ze je maag leeg en heb je drie dagen hoofdpijn. Ook ver over de grens, maar dan is het wel klaar. Bij sexting is dat anders. Die foto’s gaan niet meer weg.’

Volgens Iva Bicanic, coördinator van het Landelijk Psychotraumacentrum UMC Utrecht en het Centrum Seksueel Geweld, hoort sexting bij de normale seksuele ontwikkeling die jongeren anno nu doormaken. ‘Zo’n veertig procent van de jongeren heeft wel eens een sexy foto van zichzelf naar een ander gestuurd. Meestal gaat het goed, en is het leuk en spannend. Maar wat leuk begint, kan ontzettend dramatisch aflopen.’

Chantagemiddel

Naaktfoto’s en –filmpjes zijn volgens Dijkstra en Bicanic een veelgebruikt chantagemiddel. Ze worden, net als bij Claudia en Stephanie, meer dan eens ingezet om jongeren te dwingen tot meer seksuele handelingen. Dijkstra: ‘Jongeren zijn extreem gevoelig voor chantage. Naaktbeelden zijn het perfecte middel om iemand te dwingen iets te doen.’ Bicanic: ‘Neem de jongen van veertien die twijfelt over zijn geaardheid. Hij komt via internet in contact met een man die al veel ervaring heeft op dit gebied en de jongen verleidt tot allerlei handelingen voor de webcam. De filmpjes worden opgeslagen en, hup, hij heeft chantagemateriaal.’

Puberbrein

Bicanic: ‘Vrijwel iedere jongere weet dat sexting een risico kan zijn – er wordt over dit onderwerp veel voorlichting gegeven op scholen. Toch doen ze het. Een meisje is intens verliefd en stuurt haar vriendje wat foto’s van haar blote borsten. Het is leuk, spannend, vrijwillig. Het is het puberbrein dat nog niet helemaal de gevolgen van haar handelingen kan overzien. En na een tijdje blijkt het vriendje toch niet de liefde van haar leven en wil het meisje de verkering uitmaken. Zo’n jongen zegt dan: als jij het uitmaakt, hang ik jouw foto’s door de hele school.’

Rampscenario?s

Jongeren die gechanteerd worden met hun eigen naaktbeelden zitten klem, zegt Bicanic. ‘Jongeren willen gewoon normaal zijn, niet op internet rondgaan als hoer of slet. Want dat is vaak wat er gebeurt: het slachtoffer krijgt de schuld en niemand spreekt de verspreider aan op zijn of haar grensoverschrijdende gedrag.’ Het zijn volgens Bicanic vooral de rampscenario’s in het hoofd van de pubers – de  plaatjes van wat er allemaal mis kan gaan – die traumatiserend werken. ‘Alleen al het idee dat een ander pikant beeldmateriaal van je heeft en er iets vervelends mee van plan is, werkt verlammend. Je lichamelijke integriteit is geschaad, je hele sociale leven staat op het spel. We zien jongeren die vanwege angst niet meer naar school durven, somber zijn, suïcidaal worden.’

De klachten die slachtoffers van sexting aan hun ‘avontuur’ overhouden maken hen nog kwetsbaarder dan ze al waren. Want, zo blijkt uit de praktijk, veel slachtoffers van sexting zijn eerder getraumatiseerd geweest, door bijvoorbeeld verwaarlozing of misbruik. Vaak is er al een negatief zelfbeeld. Johannes: ‘Sexting is meestal niet een op zichzelf staand iets. Het is niet één filmpje en that’s it. Er is vaak veel meer in de hand bij deze jongeren. We zien veel onverwerkte trauma’s. Dit gedrag komt duidelijk ergens vandaan.’

‘Een blote foto van jezelf geef je in principe niet zomaar aan iemand’, zegt ook Bicanic. ‘Jongeren met een positief zelfbeeld gaan positief met hun lichaam om: mijn lichaam is van mij. Maar als jij als kind al bent misbruikt, heb je geleerd dat anderen maar doen wat ze willen met jouw lichaam, en dat jij het niet kunt beschermen.’

Helemaal schadevrij komen slachtoffers er meestal niet vanaf. ‘De schaamte blijft’, zegt Dijkstra. ‘En vertrouwen in anderen blijft een issue.’ Bicanic: ‘Als ik kijk naar jonge meiden die seksueel geweld hebben meegemaakt, merk ik dat ze er elke dag rekening mee blijven houden dat hun vertrouwen geschaad kan worden. Je kunt van alles kwijt zijn, je maagdelijkheid, je onbevangenheid, het plezier in seks. Maar het vertrouwen in de mens kwijtraken, is groots. Dat is, in mijn beleving, het ergste wat iemand je kunt aandoen.’

Tekst: Ellen de Ruiter, werkzaam op de pr- en communicatieafdeling van behandel- en expertisecentrum Fier.

# De namen Claudia en Stephanie zijn gefingeerd

Gerelateerde artikelen