chat

Wat je niet ziet is er wel

Gepubliceerd op 7 november 2022
Wat je niet ziet is er wel

Nooit was het gemakkelijker voor misbruikers om kwetsbare kinderen online te vinden en vervolgens te misbruiken. Maar wij geven niet op en gaan de strijd aan, nu met project Spine.

Ylsa* is achttien jaar oud, komt uit een gezin met twee hardwerkende ouders, heeft twee jongere zusjes en volgt een opleiding tot nagelstyliste. In de weekenden gaat ze uit met vriendinnen, en tijdens een van die stapavonden heeft ze haar vriend leren kennen, met wie ze inmiddels een halfjaar samen is. Tot zover lijkt er niets vreemds aan het leven van Ylsa; voor de buitenwereld leeft zij het leven van de gemiddelde jongvolwassene.

Toch zocht zij afgelopen jaar hulp via de chat van Fier. Met een noodkreet. Ylsa wordt namelijk al jarenlang seksueel uitgebuit door haar zes jaar oudere buurjongen Dennis*. Dennis haalt Ylsa meerdere keren per week op voor seksafspraken met andere mannen, waarvoor hij betaald krijgt. Die afspraken regelt hij online, via diverse daarvoor bedoelde websites.

Ik hoor u denken: hoe raakt zo’n meisje nu in zo’n trieste situatie verzeild? Daarop heb ik het antwoord. Toen Ylsa twaalf jaar oud was, en nog op de basisschool zat, werd ze door Dennis zijn huis binnen gelokt en door hem verkracht. Van die verkrachting maakte hij videobeelden. En het zijn die beelden waarmee hij Ylsa vanaf dat moment in zijn greep houdt. Doet Ylsa niet wat Dennis van haar vraagt, dan dreigt hij de beelden te delen met haar familie, vrienden en haar nieuwe vriend.

Dubbelleven
En zo leidt Ylsa al jarenlang een dubbelleven. Een leven waarvan de mensen die dicht bij haar staan geen enkele notie hebben. Een leven dat steeds meer zijn tol begint te eisen. Ylsa kan het misbruik fysiek en mentaal niet langer aan, maar heeft geen idee hoe ze van Dennis kan loskomen. Ze bevindt zich in een uitzichtloze situatie van angst, misbruik, onzekerheid en pijn.

Ylsa is helaas geen uitzondering. Sterker nog: we zien bij Fier het aantal jongeren dat hulp zoekt voor deze problematiek ieder jaar stijgen. Via onze chat kwamen afgelopen jaar 14 procent meer slachtoffers van seksuele uitbuiting binnen dan het voorgaande jaar. En van die 285 slachtoffers bevond zich drie kwart ten tijde van het chatten nog steeds in de misbruiksituatie – net als Ylsa. In het rapport dat het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel van Fier onlangs uitbracht is bovendien te lezen dat veel slachtoffers op het moment dat ze hulp zoeken al een jaar of langer seksueel uitgebuit worden, een kwart zelfs al vijf jaar of meer.

Wat je niet ziet is er wel
Schrijnender kan bijna niet. Of misschien wel. Want uit ons onderzoek blijkt ook dat bij een op de zes slachtoffers een of beide ouders betrokken zijn bij de uitbuiting. Dus: ouders die hun eigen kind verkopen. Bizar. Misselijkmakend. Niet te volgen.

Dat we in Nederland zulke schrijnende casussen hebben, heeft er alles mee te maken dat deze kinderen en jongeren vrijwel geheel buiten beeld zijn geraakt. We zien ze niet, het misbruik speelt zich af onder de radar. Wat je niet ziet is er wel. Een van de grote oorzaken daarvan is het digitale tijdperk waarin we leven. Nooit was het gemakkelijker voor misbruikers om kwetsbare kinderen te vinden en vervolgens te misbruiken. Denk maar aan de zogenoemde pro-anorexiacoaches die hun slachtoffers online vinden. In het kort: via bepaalde websites – waarop extreme dieettips te vinden zijn – zoeken deze ‘coaches’ contact met jongeren met een eetstoornis onder het mom van: ik kan jou helpen om binnen korte tijd veel af te vallen. Vaak gaat dit coachen gepaard met het eisen van naaktbeelden van de jongeren in kwestie en in sommige gevallen met fysiek seksueel misbruik. Alberto Stegeman maakte er onlangs nog een indrukwekkende reportage over.

Spine
Wie mijn columns met enige regelmaat leest, weet inmiddels dat we bij Fier niet bij de pakken neer gaan zitten. Sterker nog: we grijpen kansen. Puur omdat we de misstanden niet kunnen en willen verdragen. En daarom anticiperen we doorlopend op nieuwe ontwikkelingen die te maken hebben met misbruik en geweld.

Onlangs riepen we Spine in het leven – een revolutionair project waarmee we met een gespecialiseerd team de strijd aangaan tegen seksuele en criminele uitbuiting. Het principe is simpel: criminelen maken gebruik van het internet om slachtoffers te zoeken en te misbruiken, wij maken gebruik van het internet om slachtoffers te zoeken en ze de juiste hulp te bieden. We duiken in de verborgen wereld, onder de radar. Opdat het misbruik stopt. Opdat uitbuiters geen kans meer krijgen. Opdat slachtoffers zoals Ylsa eerder in het licht komen te staan. Veilig en boven de radar, daar waar ze thuishoren. Eén ding is zeker: wij geven niet op!

Meer weten? Ga dan naar de website van Spine.

*De namen van Ylsa en Dennis zijn vanwege veiligheidsredenen gefingeerd.

Linda Terpstra is voorzitter van de raad van bestuur van Fier; landelijk expertise- en behandelcentrum bij geweld in afhankelijkheidsrelaties. Iedere maand schrijft ze een column voor het Friesch Dagblad.

Gerelateerde artikelen

De financiële hindernisbaan die zorg heet

De financiële hindernisbaan die zorg heet

Dat we een paar stevige maatschappelijke uitdagingen hebben, is inmiddels meer dan duidelijk. Seksueel grensoverschrijdend gedrag is all over the place. Op radio, televisie, in dagbladen, tijdschrifte...

Lees meer

Opsluiten is geen optie

Opsluiten is geen optie

Van opsluiten is nog nooit iemand beter geworden. Toch gebeurt het in de jeugdzorg op sommige plekken nog steeds. Stichting Het Vergeten Kind zegt hierover: ‘Het gaat om kinderen die zichzelf be...

Lees meer

Meneer Rutte en collega's, u bent aan zet!

Meneer Rutte en collega's, u bent aan zet!

De kranten staan er vol mee: de nijpende personeelstekorten in de zorg, het onderwijs en andere maatschappelijke sectoren. Hoe lossen we dit probleem op? Dat is een belangrijk vraagstuk voor de komend...

Lees meer

Bloeiend voorbeeld

Bloeiend voorbeeld

De prachtige bloemen, de blauwe lucht, het markante gebouw dat prominent aanwezig is… Deze foto zegt alles waar Fier voor staat. Bloei, schoonheid, een mooi vooruitzicht. En ja, laat het duidel...

Lees meer

Orange the World

Orange the World

Orange the World. Oftewel: maak de wereld oranje. Deze weken zult u zien dat dit gebeurt. Om u heen zult u belangrijke en iconische gebouwen in oranje licht gehuld zien, zoals het gemeentehuis, het Ab...

Lees meer

Zorgen over de jeugdzorg

Zorgen over de jeugdzorg

Op 29 oktober meldde het Noordhollands Dagblad dat de Noord-Hollandse jeugdzorginstelling Parlan naar de rechter stapt om te voorkomen dat de gesloten jeugdzorg naar een instelling van ver buiten de r...

Lees meer

Suïcides in de jeugdhulp

Suïcides in de jeugdhulp

De laatste tijd is er landelijk veel aandacht voor jeugdhulp en het stijgende aantal suïcides in instellingen, die vaak het gevolg zijn van een traumatisch verleden van misbruik, verwaarlozing en...

Lees meer