chat

Zorgen over de jeugdzorg

Gepubliceerd op 7 november 2018
Zorgen over de jeugdzorg

Op 29 oktober meldde het Noordhollands Dagblad dat de Noord-Hollandse jeugdzorginstelling Parlan naar de rechter stapt om te voorkomen dat de gesloten jeugdzorg naar een instelling van ver buiten de regio gaat. Gemeenten hebben een aanbesteding uitgeschreven voor de gesloten jeugdzorg en Horizon heeft deze gewonnen. Het gaat om hulp aan zo’n 72 Noord-Hollandse jongeren tussen de twaalf en achttien jaar. Met zeer ernstige problemen die soms permanent begeleid moeten worden om ongelukken te voorkomen.

Transferium zegt hierover in het Noordhollands Dagblad: ‘Het kan niet zo zijn dat de in tien jaar regionale opgebouwde kennis en expertise die wij hebben opgebouwd in een klap wordt vernietigd. En het netwerk met deskundige ketenpartners, waarmee wij zeer nauw in ons gebouw samenwerken, te gronde wordt gericht.’

In april 2018 hebben wij in een manifest onze zorgen geuit over de ontwikkelingen in de jeugdzorg; over de uitwerking van de decentralisatie op de schaarse, specialistische behandel- en expertisecentra voor jeugdhulp.

Publicatie van resultaten
In de jeugdzorg worden er weinig of geen ‘harde’ of ‘verifieerbare’ gegevens door aanbieders naar buiten gebracht. Waar ziekenhuizen bijvoorbeeld concreet hun resultaten op hun website moeten publiceren, wordt dit niet gevraagd van jeugdhulpaanbieders. De inspectie vraagt aanbieders van residentiële zorg bijvoorbeeld wel óf ze meten hoe jongeren het leefklimaat binnen de instelling ervaren maar vraagt niet wat de resultaten er van zijn. Laat staan dat jeugdhulpinstellingen deze openbaar maken. Hetzelfde geldt voor vraagstukken als kinderen die weglopen uit de gesloten jeugdzorg of de frequentie waarmee jongens en meisjes worden gesepareerd en geïsoleerd in de gesloten jeugdzorg.

Transferium laat ieder jaar haar leefklimaat extern onderzoeken en scoort daar stabiel positief op. Wij zijn benieuwd of de Noord-Hollandse gemeenten geverifieerd hebben hoe goed of hoe slecht de jeugdzorginstellingen scoren die hebben ingetekend op de aanbesteding.

Fusiedrift
De Noord-Hollandse gemeenten hebben voor een jeugdhulpaanbieder gekozen die een aantal fusies heeft meegemaakt en sterk is gegroeid. SKIPR meldde op 24 oktober jl. dat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) pleit voor een forse aanscherping van de fusieregels voor zorgorganisaties en voor objectieve indicatoren voor kwaliteit van zorg. Want schaalgrootte kan leiden tot forse problemen: minder toegankelijkheid, complexere organisaties, hogere kosten, onbestuurbaarheid, een gebrek aan flexibiliteit en/of een grotere afstand tot de werkvloer en klanten.

Daarnaast pleit de ACM om fusies te verbieden waarbij zorgaanbieders over een aanmerkelijke marktmacht-positie beschikt of gaat beschikken. En dat is precies wat we in de jeugdzorg zien; steeds minder en steeds grotere partijen.

Openheid van zaken
Wij delen de zorgen van de ACM. Wij vinden ook dat in de jeugdzorg objectieve en verifieerbare indicatoren voor kwaliteit van zorg moeten komen, zodat de door aanbieders geclaimde kwaliteit ook in de praktijk getoetst kan worden. Deze indicatoren zijn van belang om onderscheid te kunnen maken in generalistische en schaarse specialistische jeugdhulp.
Immers, de aard van de doelgroep zegt niets over het behandelaanbod van een organisatie. Er zijn bijvoorbeeld verschillende aanbieders van specialistische zorg aan slachtoffers van loverboys, terwijl ze werken met mbo’ers en weinig of geen gespecialiseerde kennis van kinder- en jeugdpsychiatrie in huis hebben. Iedere aanbieder kan claimen specialist te zijn, omdat er in de jeugdzorg geen afspraken zijn gemaakt over de vraag waar specialisatie aan moet voldoen, laat staan dat het getoetst wordt.

De juiste zorg op het juiste moment
Wanneer we betere resultaten willen behalen in de gespecialiseerde jeugdhulp, dan is het zaak dat we de juiste zorg op het juiste moment bieden. Zo licht of zo zwaar en zo snel als nodig, net zoals dat in de somatische zorg is geregeld. In het verlengde hiervan pleiten we voor een hoogwaardig triagesysteem, vergelijkbaar met de somatische zorg, zodat kinderen met ernstige en complexe problemen meteen worden verwezen naar passende hulp, liefst in de regio om ouders en familie optimaal te kunnen betrekken bij de hulp.
 
In het verleden hebben we gezien hoe wensdenken, gecombineerd met bezuinigingen kunnen leiden tot een giftige cocktail in de jeugdhulp. Voor zeer complexe problematiek zijn geen eenvoudige oplossingen en voor een aantal kinderen zijn er momenteel geen goed onderzochte alternatieven voorhanden dan Transferium die momenteel goed biedt. Misschien wel in de toekomst, maar op dit moment niet. En experimenteren kunnen we ons met deze kwetsbare kinderen niet veroorloven.

Gerelateerd artikel
Aanbesteding in gespecialiseerde Jeugdzorg leidt tot papieren wensdenken en slechtere zorg, door Peer van der Helm dd. 15 november 2018